Ο Καθηγητής Νικόλαος Κουτλιάνος έχει σπουδάσει Επιστήμη Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (1996) και Ιατρική (2012) στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Ο τίτλος της διδακτορικής του διατριβής είναι «Η μεταβλητότητα του ηλεκτροκαρδιογραφήματος κατά την άσκηση σε ερασιτέχνες αθλητές».
Είναι Καθηγητής στο γνωστικό αντικείμενο της Αξιολόγησης Σωματικής Υγείας Αθλουμένων στο Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού (ΤΕΦΑΑ) της Θεσσαλονίκης στο ΑΠΘ και μέλος του Εργαστηρίου Αθλητιατρικής του ίδιου Πανεπιστημίου τα τελευταία 29 χρόνια. Είναι κλινικός εργοφυσιολόγος και ασχολείται έντονα με το πεδίο των βιοϊατρικών επιπτώσεων του ντόπινγκ και με τον καρδιολογικό προασκησιακό έλεγχο των αθλητών.
Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν τον προληπτικό έλεγχο υγείας αθλητών και ασκουμένων, την πρόληψη αιφνίδιου καρδιακού θανάτου στους αθλητές, το αντιντόπινγκ, την κλινική φυσιολογία της άσκησης, τις διαταραχές υγείας σε διάφορες μορφές άσκησης, καθώς και τις ασκησιογενείς προσαρμογές του καρδιαγγειακού, του αναπνευστικού και του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Έχει, επίσης, εξειδικευμένη εμπειρία στον εργομετρικό έλεγχο υγιών αθλητών, αθλητών με καρδιολογικά προβλήματα, αλλά και ασθενών με χρόνιες παθήσεις, με ιδιαίτερη εμπειρία στην αξιολόγηση ασθενών με καρδιοπάθειες, νεφρική νόσο τελικού σταδίου, παχυσαρκία, διαβήτη και ηλικιωμένους ασθενείς.
Έχει συμμετάσχει σε διάφορα ευρωπαϊκά έργα όπως για τη φυσική επαναδραστηριοποίηση ασθενών με εγκεφαλικό επεισόδιο, τις βιοϊατρικές παρενέργειες του ντόπινγκ κ.α.. Είναι ιδιαίτερα ενεργός σε θέματα ενημέρωσης για την καταπολέμηση του ντόπινγκ στον αθλητισμό. Ηγήθηκε της πρόσφατης (2022) δήλωσης θέσης της ομάδας αθλητικής καρδιολογίας και άσκησης της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Προληπτικής Καρδιολογίας σχετικά με τις καρδιολογικές επιδράσεις ουσιών ντόπινγκ, συνταγογραφούμενων φαρμάκων και εργογόνων βοηθημάτων σε σχέση με τον αθλητισμό.
Είναι ο υπεύθυνος των μαθημάτων Περιγραφική & Λειτουργική Ανατομική του Ανθρώπου και Φυσιολογίας του Ανθρώπου στο ΤΕΦΑΑ του ΑΠΘ και υπεύθυνος των μαθημάτων για Εργογόνα Βοηθήματα και Διατροφή Αθλουμένων σε δύο μεταπτυχιακά προγράμματα. Υπήρξε μέλος του επιστημονικού συμβουλίου του Εθνικού Συμβουλίου Καταπολέμησης Ντόπινγκ της Ελλάδας, καθώς και της Οργανωτικής Επιτροπής 13 Διεθνών Συνεδρίων Αθλητιατρικής. Συνολικά, υπήρξε μέλος της Οργανωτικής Επιτροπής περισσότερων από 30 Εθνικών και Διεθνών Συνεδρίων Αθλητιατρικής και Επιστημών Φυσικής Αγωγής.
Ο Καθηγητής Νικόλαος Κουτλιάνος έχει επιβλέψει με επιτυχία 143 μεταπτυχιακούς ή διδακτορικούς φοιτητές, εκ των οποίων 37 ως Κύριος Επιβλέπων. Είναι συν-συγγραφέας σε τρία βιβλία Αθλητιατρικής, έχει περισσότερες από 200 ανακοινώσεις σε διεθνή και ελληνικά επιστημονικά συνέδρια και έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 80 επιστημονικές εργασίες. Έχει παρουσιάσει περισσότερες από 130 διαλέξεις σε διεθνή και Ελληνικά επιστημονικά συνέδρια και υπήρξε πρόεδρος (ή συμπρόεδρος) σε περισσότερες από 55 επιστημονικές στρογγυλές τράπεζες. Είναι μέλος πολλών ελληνικών και διεθνών ενώσεων αθλητιατρικής ή επιστημονικών αθλητικών εταιρειών, Πρόεδρος του Ελληνικού Κολλεγίου Αθλητιατρικής και κριτής σε 25 διεθνή επιστημονικά περιοδικά.
Έχει διατελέσει εντεταλμένος δημοτικός σύμβουλος σε θέματα Αθλητισμού, Νέας Γενιάς και Ανοιχτού Πανεπιστημίου (2014-2018) και Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου (2019) του Δήμου Λαγκαδά. Είναι μέλος πολλών ελληνικών και διεθνών επιστημονικών εταιρειών καθώς και διοικητικών επιτροπών του ΑΠΘ. Για το ακαδημαϊκό του έργο και την κοινωνική του προσφορά έχει βραβευτεί από πλήθος επιστημονικών και αθλητικών φορέων.